Zadzwoń do nas +48 22 3506542
Czym jest postępowanie o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli i jakie są jego zalety?
Dodano 9 lipca 2020

Po nowelizacji przepisów ustawy prawo upadłościowe, która obowiązuje od 24 marca 2020 r. osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej mogą uzyskać oddłużenie na mocy postanowienia sądu, po przeprowadzeniu jednej z 3 procedur:

1. w drodze zawarcia układu na zgromadzeniu wierzycieli, bez ogłaszania upadłości;
2. w uproszczonej procedurze upadłościowej;
3. na podstawie przepisów ogólnych, co do zasady takich samych jak dla przedsiębiorców z możliwością wykorzystania także procedury przygotowanej likwidacji (tzw. pre-pack);

W niniejszym artykule zostanie opisany 1 tryb, czyli postępowanie o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli. W zamyśle ustawodawcy ma to być najczęściej stosowany tryb w przypadku osób, które uzyskują regularne wynagrodzenie w wysokości średniej krajowej lub powyżej tego poziomu.

Postępowanie z perspektywy dłużnika ma następujące zalety:
1. pozwala uzyskać oddłużenie;
2. pozwala uniknąć potrąceń z wynagrodzenia / świadczeń socjalnych na rzecz masy upadłości;
3. pozwala zachować majątek dłużnika;
4. pozwala uzyskać ochronę przed egzekucją od chwili otwarcia postępowania;
5. pozwala uniknąć stygmatyzacji związanej z ogłoszeniem upadłości;
6. pozwala zachować kontrolę nad kształtem planu spłaty.

Postępowanie jest dużym stopniu oparte o postępowanie restrukturyzacyjne, które było dotychczas zarezerwowane dla przedsiębiorców, spółek, wspólników osobowych spółek handlowych czy też wspólników spółek partnerskich. Nowelizacja wprowadziła możliwość zawierania układu również dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Co warto podkreślić w takim trybie nie dochodzi do ogłoszenia upadłości, przez co dłużnik będzie mógł uporać się ze swoimi długami bez konieczności utraty całego majątku.
Postępowanie o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli może być zainicjowane na dwa sposoby.

Pierwszy z nich to skierowanie przez sąd do postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli. Jeśli dłużnik najpierw złożył wniosek o ogłoszenie upadłości oraz jeśli nie złożył w tym wniosku oświadczenia, że nie wyraża zgody na udział w postępowaniu o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli, sąd może dokonać takiego skierowania. Nadto nawet w tym wypadku niewpłacenie przez dłużnika zaliczki wskazanej poniżej oznaczać będzie powrót do procedury upadłościowej.

Drugi sposób to złożenie przez samego dłużnika odpowiedniego formularza przygotowanego przez Ministra Sprawiedliwości. Wniosek taki może złożyć dłużnik będący osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej, który stał się niewypłacalny. Wraz wnioskiem należy uiścić zaliczkę na wydatki postępowania, która jest obligatoryjna, gdyż jej brak skutkuje zwrotem wniosku. Zaliczka w roku 2020 wynosi 5148,07 zł. Ponadto we wniosku dłużnik powinien przedstawić wstępne propozycje ugodowe.

Decyzja sądu o uwzględnieniu wniosku bądź skierowania do omawianego postępowania jest uzależniona od tego czy możliwości zarobkowe dłużnika oraz jego sytuacja zawodowa wskazują na zdolność do pokrycia kosztów postępowania o zawarcie układu oraz możliwość zawarcia i wykonania układu z wierzycielami.

Konsekwencją uwzględnienia wniosku o otwarcie postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli lub skierowanie dłużnika do tego postępowania jest wyznaczenie nadzorcy sądowego, którego zadaniem będzie m.in. sporządzenie w porozumieniu z dłużnikiem propozycji układowych, sporządzenie spisu wierzytelności, sporządzenie spisu wierzytelności spornych czy też zwołanie zgromadzenia wierzycieli w celu głosowania nad układem.

Najczęstsze propozycje układowe to:
1. odroczenie terminu wykonania zobowiązania;
2. rozłożenie spłaty zobowiązania na raty;
3. zmniejszenie wysokości zobowiązania.

Właściwe przygotowanie propozycji układowych ma kluczowe znaczenie dla pomyślnego przeprowadzenia tej procedury. Z pewnością istotna rola przypada w tym wypadku doświadczonemu i sprawnemu nadzorcy sądowemu. Co ważne jego wynagrodzenie jest uzależnione od wykonania układu, zatem jest on materialnie zainteresowany skutecznością tej procedury. Z racji, iż to dłużnik jest autorem propozycji zachowuje on pełną kontrolę nad sposobem restrukturyzacji zadłużenia, inaczej niż w postępowaniu upadłościowym, gdzie sąd ma duży zakres swobody jeśli chodzi o ustalany plan spłat zarówno w kwestii wysokość rat jak też liczbę rat.

Istotne jest również to, iż z chwilą otwarcia postępowania, zawieszeniu ulegają co do zasady wszystkie postępowania egzekucyjne. Istotnym wyjątkiem są postępowania egzekucyjne skierowane do przedmiotu zabezpieczenia, np. hipoteki, jednak i w tym wypadku sąd może na okres 3 miesięcy zawiesić takie egzekucje.

Zgromadzenie wierzycieli, któremu przewodniczy nadzorca sądowy, jest najbardziej newralgicznym momentem omawianego postępowania. To właśnie na nim dłużnik przekona się czy wierzyciele popierają propozycje układowe i czy zawarty zostanie układ z wierzycielami. Układ nie może zostać zawarty na okres co do zasady dłuższy niż 5 lat (dłuższy okres jest możliwy jeśli zadłużenie obejmuje na przykład kredyt zabezpieczony hipotecznie).

Następnym krokiem jest przedstawienie przez nadzorcę sądowego sądowi wniosku o zatwierdzenie układu lub o umorzenie postępowania. Jeśli układ zostanie zatwierdzony, dochodzi do etapu jego wykonania. Na tym etapie dłużnik ma obowiązek przekazywać nadzorcy środki, które ten będzie przekazywał wierzycielom. Nadzorca będzie również zobowiązany przedkładać do sądu odpowiednie sprawozdania. Po wykonaniu układu dochodzi do szczęśliwego zakończenia, którym jest całkowite oddłużenie.